Houtbouw: woningen in de toekomst

“Hout heeft de toekomst” is een uitspraak die steeds vaker te horen en te lezen is en het is duidelijk waarom. Houtbouw wordt immers steeds interessanter en neemt toe in populariteit.

Hout is een hernieuwbaar materiaal met vele voordelen. In de nabije toekomst kan houtbouw een rol spelen in de enorme vraag naar woningen en bij het reduceren van CO2 emissies in de bouw. Door in hout te bouwen in plaats van beton wordt allereerst CO2 uitstoot vermeden. Hout legt echter ook CO2 vast waardoor het zelfs een positief effect heeft op CO2 emissies van bouwprojecten.

Hout heeft unieke eigenschappen waardoor het slim toegepast kan worden voor verschillende toepassingen. Er zijn veel factoren die uiteindelijk bepalen of houtbouw voor uw project de ideale optie is.

In dit artikel nemen we met u door wat houtbouw precies is, wat de voordelen ervan zijn en hoe de toekomst van houtbouw eruit zal zien.

Wat is houtbouw?

Bij houtbouw worden projecten voor het grootste deel van hout gemaakt. Hierbij kan het gaan om een enkele woning, maar bij IGG gaat het met name om grote, complexe bouwprojecten. Hout zal naar verwachting in de toekomst steeds populairder worden als materiaal.

Momenteel is er in Nederland een woningtekort en moeten er binnen 10 jaar ongeveer een miljoen woningen bijgebouwd worden om aan de hoge vraag naar woningen te voldoen. Om tegelijkertijd op een milieuvriendelijke manier te bouwen en de CO2-uitstoot te beperken, is houtbouw voorlopige de enige oplossing. Door een miljoen houten huizen te bouwen, kan er naar schatting tot wel 25% van onze jaarlijkse CO2 uitstoot worden opgeslagen. Zo wordt de bouw een onderdeel van de oplossing in plaats van het probleem.

Of houtbouw een interessant keuze is voor uw bouwproject, hangt af van veel verschillende factoren.

Wanneer kiezen voor houtbouw?

Houtbouw is een zeer interessante materiaalkeuze, die afhankelijk van verschillende factoren de ideale keuze kan zijn voor uw bouwproject. IGG kent de mogelijkheden en identificeert de financiële haalbaarheid voor de kosten van houtbouw op basis van de volgende factoren:

  • Locatie
  • Vorm
  • Projectgrootte
  • Functie
  • Soort hout
  • Houtbouwmethode (skelet of massief)
  • Gebouwhoogte
  • Mate van prefabricatie
  • Mate van repetitie

 

IGG kijkt verder dan de bouwkosten. De bouwkosten zijn slechts één onderdeel van de afweging om voor houtbouw te kiezen. De totale investeringskosten van een gebouw van hout vallen vaak gunstig uit. Wanneer u naar de gehele levensduurkosten en baten kijkt – ofwel naar de gehele business case –  is het economisch gezien nog gunstiger om voor houtbouw te gaan.

Met oog op de toekomstige CO2 heffingen is het steeds verstandiger om verder te kijken dan de bouwkosten alleen. De gehele levensduur dient in acht genomen te worden voor een overwogen beslissing. Samen met Nibe (in opdracht van Circle Economy) heeft IGG berekend dat steenachtige materialen onder invloed van een CO2 heffing van € 125/ton CO2 een prijsstijging zullen kennen van ten minste 35% tot 2030.

Welke soorten houtbouw zijn er?

Bij houtbouw maken we onderscheid tussen twee mogelijkheden: houtskeletbouw en houtmassiefbouw.

Houtskeletbouw

Bij houtskeletbouw worden de wanden en daken van een houten skelet gemaakt en gevuld met isolerend materiaal.

Voor houtskeletbouw wordt ook wel de afkorting HSB gebruikt. Het is de naam voor het bouwen van een houten frame voor een gebouw. Houtskeletbouw is zeer populair in Canada en de Verenigde Staten, waar zo’n 90% van de woonhuizen beschikt over een houten frame.

Ook in Europa is de populariteit van HSB de afgelopen jaren flink toegenomen. Met name in Scandinavië en Midden-Europa is veel hout beschikbaar. De goede isolerende eigenschappen van hout en de beschikbaarheid maken het een interessante keuze.

Duurzaamheid is wellicht niet het eerste waar u aan denkt bij een houten frame, maar het basismateriaal gaat lang mee én is volledig recyclebaar.

Houtmassiefbouw

Houtmassiefbouw bestaat uit houten draagmuren. Het project is dus van massief hout gemaakt. Daartussen wordt het hout gevuld met isolerend materiaal. Het gevolg hiervan is dat het hout zichtbaar is, ook aan de binnenzijde.

Wat is prefab houtbouw?

Prefab betekent ‘geprefabriceerd’. Het is een bouwmethode die sneller en duurzamer bouwen mogelijk maakt. Het is een zeer efficiënte manier van bouwen, waarvan u zowel qua kosten als qua oplevertermijn effectief kunt voorspellen wat het zal kosten en hoelang het zal duren.

Bij prefab denken mensen vaak aan minder flexibiliteit, in tegenstelling tot maatwerk fabricage. Dat is wellicht begrijpelijk, maar absoluut onterecht, want prefab houtbouw is geheel naar persoonlijke wens vast te stellen en kan dan ook volledig maatwerk zijn.

Prefab is een bouwmethode waarbij de prefab delen voor een overgroot deel in een werkplaats worden gemaakt, zodat deze op de locatie snel gemonteerd kunnen worden. Bij houtbouw prefab is het transport bovendien veel gemakkelijker en efficiënter dan bij beton dankzij het lichte karakter van hout.

Al deze factoren zorgen ervoor dat prefab in Nederland steeds meer aan populariteit wint ten opzichte van traditionele bouw.

Waarom kiezen voor houtbouw?

Waar heeft houtbouw als vorm van constructie zijn groeiende populariteit aan te danken? Er zitten meerdere voordelen aan die het een toegevoegde waarde geeft.

Een sfeervolle uitstraling

Hout is een warm materiaal, waardoor een project van houtbouw nooit kil zal ogen. Met houten meubelen haalt u de sfeer in huis, maar met een houten huis is uw woning al sfeervol van zichzelf. Houtbouw is dus niet alleen een goed constructiemateriaal, maar ook nog eens heel mooi.

Een houten huis doet mensen goed. Gemiddeld blijven mensen dan ook twee keer zo lang in een houten huis wonen als in een huis van steen of beton. Dat is natuurlijk niet zonder reden. Ook worden hiermee dure aanpassingen aan gebouwen voorkomen.

Houtbouw is milieuvriendelijk

Bij constructies van houtbouw worden voornamelijk natuurlijke materialen ingezet. Dit zorgt voor een lage milieubelasting. Hout is ook een sterk isolerend materiaal, waardoor je minder energie verbruikt voor het afkoelen en verwarmen van je woning.

De productie van stalen en betonnen huizen zorgt voor 17% van de wereldwijde CO2-uitstoot. Hout slaat juist CO2 op bij de groei waardoor het materiaal, in tegenstelling tot beton, PVC staal en aluminium een positieve impact heeft op het milieu. Elke kubieke meter hout die steen vervangt in de bouw, scheelt maar liefst 1,1 ton CO2.

Houtbouw is sneller dan traditionele constructie

Traditionele constructie is niet snel. Bijvoorbeeld omdat betonachtige producten moeten uitharden. In vergelijking is houtbouw vele malen sneller. Houtbouwprojecten zijn beter geschikt voor prefab bouwen vanwege het lichte gewicht. Daardoor zijn bouwelementen beter verplaatsbaar/transporteerbaar en gemakkelijker te monteren op de bouwplaats.

De constructie van woningen van houtbouw zijn betaalbaar

Doordat het fabriceren van betonnen of stenen woningen veel tijd vergt, is het ook kostbaar. In tegenstelling tot houtbouw, dat goed betaalbaar is. Zeker als u houtbouw combineert met de voordelen van prefab bouwen. De doorlooptijd van het ontwerp en de bouw kunnen aanzienlijk worden verkort.

Hout is licht, maar ontzettend stevig en veilig

De structuur van hout is dan wel licht, maar dat zegt helemaal niets over de stevigheid van dit materiaal. Een houten gebouw kan meer dan driehonderd jaar mee gaan. Bovendien is hout in de vorm van CLT (Cross Laminated Timber) een goed alternatief voor beton en staal.

Eenvoudig en efficiënt onderhoud

Hout is licht materiaal, waardoor het vervangen en aanpassen van houten gebouwen een stuk eenvoudiger en efficiënter te verzorgen dan een gebouw van beton.

Een goede akoestiek

Heeft u weleens gewerkt of gewoond in een ruimte met een slechte akoestiek? Dat kost ontzettend veel energie. De hinderlijke galm gaat door merg en been, zorgt voor concentratieverlies en zelfs hoofdpijn.

Houtbouw maakt het realiseren van woonwensen makkelijker

Als u specifieke woonwensen hebt, dan zijn deze in een houtbouw makkelijker te verwezenlijken dan in steen en beton (tenzij u een specifieke voorkeur hebt voor een van die materialen). Ook een aanpassing aan uw woning, zoals een aanbouw of een extra deur, zijn eenvoudiger te verwezenlijken in houtbouw.

De toekomst van houtbouw is veelbelovend

Zoals we eerder al benoemden, hoort u steeds vaker dat houtbouw de toekomst is. De betonindustrie is een enorme vervuiler. Het zorgt voor ontzettend veel CO2-uitstoot, terwijl onze uitdaging is om deze uitstoot op globaal niveau zoveel mogelijk te beperken.

Houtbouw is niet belastend voor het klimaat. Sterker nog, het draagt bij aan een beter milieu. De CO2 blijft in hout opgeslagen. Kortom, met het oog op het milieu heeft houtbouw absoluut de toekomst.

Hout is niet schaars, maar er is nog meer beton dan hout beschikbaar. Zodra deze verhouding verandert en er meer hout dan beton in omloop is, zal het steeds lucratiever worden om houtbouw vaker in te zetten voor projecten.

Er zal een enorme ommekeer plaatsvinden in de productie van woningen en projecten. Houtbouw is dan goedkoop, efficiënt en duurzaam, waardoor het steeds vaker een goede optie zal zijn.

Houtbouw zal steeds vaker gebruikt worden voor projecten

Grotere projecten zullen steeds vaker gebruik maken van houtbouw, daar zien we nu al een aantal voorbeelden van.

Hotel Jakarta in Amsterdam is een uniek houtbouw project waar IGG aan heeft meegewerkt dat beschikt over wanden en plafonds van massief hout. Het 32 meter hoge gebouw heeft het hout ook van binnen maximaal in het zicht gehouden. In combinatie met de binnentuin is het een bijzonder mooi hotel geworden.

Het hotel staat op een unieke plek in Amsterdam, maar heeft van binnen een on-Nederlandse uitstraling en behaalde een BREEAM-excellent score.

Het gebouw HAUT is op dit moment in volle gang. Het wordt het hoogste houten woongebouw van Nederland en zal naar verwachting rond eind 2021 worden opgeleverd. Het gebouw wordt maar liefst 73 meter hoog en beschikt over 21 verdiepingen. De houten hoogbouwconstructie wordt voorzien van energie-opwekkende gevels, triple glas en veel herbruikbare materialen.

De misverstanden over houtbouw

Om de trend in houtbouw voort te zetten, moeten de misverstanden over houtbouw aangekaart worden. Zo denkt men dat houtbouw slechte brandveiligheid biedt en dat het enorm gehorig is. Dat is allang niet meer het geval, maar de associatie van mensen met houtbouw loopt nog achter op de realiteit.

Brandveiligheid van houtbouw: net zo goed als beton en staal

Hout is een ontzettend goede brandisolator. De overheid eist dat een woning een brandoverslag moet hebben van minimaal 60 minuten. Daarbij moeten de muren ervoor zorgen dat een brand pas na een uur het volgende appartement bereikt.

Het brandgedrag van hout is bovendien erg betrouwbaar. Bij het inbranden van hout, wordt er een isolerende laag gevormd, de alom bekende houtskool laag. Deze laag zorgt ervoor dat het inbranden van hout steeds langzamer verloopt.

Gehorigheid

Dat kan enorm vervelend zijn, maar met de komst van modulair bouwen doet de geluidsisolatie van houtbouw niet meer onder voor de traditionele bouw. Door de losse componenten van houtbouw akoestisch los te koppelen, is het dus ook niet langer gehorig.

Houtbouw zorgt voor ontbossing

Natuurlijk ontkomt u er niet aan dat houtkap een integraal onderdeel is van houtbouw. Maar wat veel mensen niet weten is dat houtbouw op een duurzame manier kan worden vormgegeven. Door selectief bomen te kappen en terug te planten, blijven de bossen gezond en zorgt u zelfs voor een verhoogde biodiversiteit. Dat is dus zelfs goed voor de natuur!

Hout heeft de toekomst, maar momenteel is er nog vooral potentieel

Hout heeft veel potentieel om het materiaal van de toekomst te worden. Met de komst van CLT is het mogelijk om houten constructies te maken die qua stevigheid, stabiliteit en stijfheid in alle richtingen vergelijkbaar zijn met beton.

De bouwindustrie moet wel eerst zelf nog overstag. De industrie heeft decennia met beton gewerkt, dus het vereist een omwenteling van de industrie om van houtbouw een succes te maken. Bij hoogbouw is beton nog steeds een logische keuze.

Meer weten over houtbouw voor uw project?

Momenteel is er nog geen capaciteit om volledig over te stappen op houtbouw. Maar houtbouw biedt nu al kansen voor woningen en projecten. Wilt u meer weten over houtbouw voor uw project? Neem dan contact met ons op, IGG beschikt over uitgebreide kennis van de ontwikkelingen in de houtbouw markt.

 

Marktanalyse bouw en de impact van COVID-19

Periode 2015-2019
In de periode 2015 t/m heden is er sprake van hoogconjunctuur. Hoogconjunctuur kenmerkt zich door hoge investeringen, hoog consumentenvertrouwen en lage werkloosheid. Voor de bouwsector hebben het stijgende consumentenvertrouwen en de lage hypotheekrente gezorgd voor een groeiende vraag naar woningen. Hiermee is de verkoopwaarde van woningen gestegen. Investeerders waren bereidwilliger om te investeren in bouwprojecten, waardoor de bouwproductie steeg en de orderportefeuille van bouwers tot wel 9 maanden of meer in vooruit gevuld was.

De conjuncturele (marktindicator) bouwkostenindex is sterk gestegen. Effecten hiervan waren terug te zien in het ontbreken van aanbestedingskortingen, prijsstijgingen gedurende bouwprojecten moesten worden afgekocht, aannemers schreven beperkt in op projecten met concurrentie, risico’s werden ingecalculeerd en materialen moesten duurder worden ingekocht.

In de onderstaande grafiek zijn de BDB-marktindicator en de IGG-aanbestedingsindex naast elkaar gezet. Een positief getal betekend dat er op dat moment door aannemers een prijs-opslag werd berekend, tevens geeft de lijn aan of het makkelijk of moeilijk is om een aannemer te vinden voor het werk. De opslagen zijn boven op de ‘normale’ stijgingen van de bouwkosten.

Vanaf oktober 2019 zijn de orderportefeuilles in de bouw gekrompen. Ook is er stagnatie in lopende projecten. Belangrijkste oorzaak hiervan zijn de PFAS- en stikstofmaatregelen die voor onzekerheid hebben gezorgd. Ten opzicht van september is de werkvoorraad met een halve maand afgenomen [1] . De PFAS- en stikstofcrisis is ontstaan door verscherpte regelgeving in Nederland voor niet-afbreekbare fluor-bevattende chemische stoffen in de grond en te hoge stikstof in natuurgebieden.

[1] de werkvoorraad is de gemiddelde tijd die nodig is om alle in de wacht gesleepte opdrachten uit te voeren

 

Coronacrisis 2020
Het Coronavirus heeft sinds december 2019 een grote uitwerking gehad op de gehele wereldeconomie, in maart 2020 is Nederland in een plotselinge lockdown gegaan. Wat zijn de tot nu toe te merken gevolgen hiervan en wat zijn de risico’s en verwachtingen voor de toekomst voor de bouwsector? De grootste zorgen bij het langdurig aanhouden van de Covid-19-pandemie voor de bouwsector zijn:
– Verminderde productiviteit personeel vanwege nieuwe regels omtrent de ‘’1,5 m samenleving’’,
– Onderbrekingen in de supply chain van bouwmaterialen wereldwijd vanwege nieuwe lockdowns,
– De kans op een langdurige recessie in grote delen van de economie met een lange periode van laagconjunctuur,
– Laag consumentenvertrouwen (koopbereidheid),
– Afnemende investeringen van investeringsmaatschappijen.

Ondanks dat Nederland in lockdown is gegaan zijn veruit de meeste bouwprojecten doorgegaan met aangepaste maatregelen. Zo werkt een deel van het UTA-personeel vanuit huis, wordt er niet meer gezamenlijk gereisd, zijn er minder mensen tegelijk op de bouwplaats, worden de pauzes in shifts gehouden, blijf je thuis bij klachten en zijn de algemene 1,5 meter regels van kracht. De gevolgen van bovenstaande maatregelen zijn volgens onderzoek van het EIB al terug te zien in het oplopende ziekteverzuim. Bouwbedrijven zien ziekteverzuim, deels uit voorzorg, oplopen t.o.v. voorgaande jaren. Wat voor gevolgen heeft dit op de bouwplanning?

Eveneens kunnen de 1,5 meter regels en de verminderde aanwezigheid van personeel op de bouwplaats hun uitwerking hebben op de effectiviteit van personeel. Bij projecten die al voor de coronacrisis zijn gegund, hebben aannemers nog geen rekening kunnen houden met de eventuele extra kosten zoals extra shifts, beschermende maatregelen en aanvullende transportvoorzieningen. Zijn deze kostenverhogende omstandigheden kosten die het ‘’normale’’ ondernemersrisico te boven gaan? En aan wie zal de rekening worden gepresenteerd? Kunnen we bij bestaande projecten met lopende contracten verwachten dat bij een aanhoudende lockdown claims kunnen komen voor aangepaste voorzieningen in de bouwplaatskosten, verliezen in productiviteit en/of vertragingen?

In februari en maart heeft de productie in China voor het grootste deel stil gelegen. Wat voor effecten heeft dit gehad op de supply chain? China levert circa 20% tot 30% van de constructiematerialen en (half)fabricaten wereldwijd. Na China zijn landen in Europa in lockdown gegaan. Uit diverse peilingen onder bouwers valt af te leiden dat er met name problemen zijn met houtplaatmaterialen, marmer, kleinere ijzerwaren en diverse installatiematerialen. Uit een enquête van de Nederlandse Vereniging van Toeleveringsbedrijven NVTB blijkt dat de levering van grondstoffen nog geen problemen ondervindt. Mede doordat er ook minder projecten gestart worden, waardoor de vraag ook lager is geworden.

De orderportefeuille van bouwers is vanaf januari 2020 met een half jaar gedaald. De daling van de vraag zorgt ervoor dat de productie momenteel hoger is dan wat er aan nieuwe opdrachten binnenkomt, waardoor het aantal orders zal afvlakken en dalen. De verwachting is dat de orderportefeuille verder zal krimpen door het dalende consumenten- en ondernemersvertrouwen. Hierdoor komen er minder bouwprojecten op de markt, waardoor bouwbedrijven harder met elkaar zullen moeten concurreren. De toename in concurrentie kan zich vertalen in een lagere conjuncturele bouwkostenindex.

 

Lees hier het volledige artikel: IGG_Marktanalyse Q2 2020